Với nhiều mẹ, rèn ăn cho bé nhỏ đã khó. Nhưng khi con đã lớn, khoảng 3–4 tuổi, có thói quen ăn uống không ổn trong thời gian dài, việc thay đổi lại càng khiến mẹ lo lắng hơn rất nhiều. Mẹ sợ con đói, sợ con quấy khóc, sợ con đã lớn rồi sẽ khó hợp tác, và cũng sợ chính mình không đủ sức đi đến cùng.
Đây là câu chuyện của mẹ Trang Phạm, mẹ của một bé 3,5 tuổi từng không có thói quen uống sữa tươi hằng ngày, ăn cơm phải bón rất lâu, mất tập trung, hay chơi đồ chơi và chạy quanh nhà trong bữa ăn. Mỗi bữa cơm của con thường kéo dài cả tiếng, con kén rau, thái độ ăn không ngoan và việc ăn uống trở thành nỗi mệt mỏi kéo dài của cả gia đình.
Khi bé lớn biếng ăn, cả nhà cùng mệt
Trước khi rèn, bé gần như không có thói quen uống sữa tươi đều đặn. Con chỉ thỉnh thoảng uống theo hứng một vài loại sữa trái cây hoặc sữa socola, nhưng đây lại không phải lựa chọn dinh dưỡng phù hợp để duy trì hằng ngày. Còn với bữa cơm, con phải được bón rất lâu mới ăn xong.
Vấn đề không chỉ nằm ở lượng ăn, mà còn ở thái độ và thói quen trong bữa ăn. Con dễ mất tập trung, vừa ăn vừa chơi đồ chơi, có lúc còn chạy quanh nhà. Một bữa cơm có thể kéo dài cả tiếng đồng hồ, khiến người lớn mệt mỏi, còn con thì càng quen với việc ăn không có trật tự.
Tình hình trở nên khó khăn hơn khi mẹ sinh bé thứ hai. Trong 4 tháng đầu sau sinh, bé lớn được gửi sang ông bà nội. Vì thương cháu và cũng vì quan niệm “ăn được nhiều mới giỏi”, bà thường ép con ăn cơm, có khi một bữa tối chia thành 2 lần, ăn không đúng giờ, mỗi lúc ăn một ít. Con thích món nào thì được ăn món đó, không thích món nào thì bà lại bỏ qua món đó, khiến thói quen kén ăn càng được củng cố.
Khi bữa ăn trở thành cực hình
Thi thoảng con về với bố mẹ, bữa ăn lại trở thành một cuộc chiến khác. Bố mẹ phải quát mỏi miệng để con ăn. Mỗi lần gặp con, thay vì được vui vẻ bên nhau, mẹ lại thấy xót con, mệt mỏi và áp lực vì chuyện ăn uống.
Mẹ cũng từng nói chuyện với bà về tình trạng của con. Nhưng để ông bà không ép cháu ăn, nhất là khi ông bà đã quen chăm cháu theo cách cũ, thật sự là điều gần như không thể. Mẹ hiểu nếu cứ tiếp tục như vậy, thói quen ăn uống của con sẽ càng khó sửa hơn.
Vì vậy, mẹ quyết định ưu tiên rèn cho anh lớn trước. Dù đã đọc rất kỹ các bài ghim trong nhóm, mẹ vẫn chọn đăng ký gói đồng hành 1:1 vì không có nhiều thời gian để thử sai. Một mình mẹ vừa chăm bé nhỏ, vừa lo việc nhà, cơm nước, sinh hoạt hằng ngày, nên nếu phải tự chống chọi thêm với quá trình rèn ăn của bé lớn, mẹ biết mình sẽ rất dễ kiệt sức.
Quyết định rèn sữa trước: thương con nhưng vẫn phải làm
Sau khi được các cô tư vấn, mẹ quyết định cắt dặm và rèn sữa trước. Đây là giai đoạn khiến mẹ rất xót con. Vì con đã lớn, mẹ chỉ cần nghĩ đến cảnh cả tuần con chỉ uống sữa, không ăn cơm, sẽ đói, thèm ăn, cồn cào và quấy khóc là đã thấy thương.
Ngày đầu tiên, con chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra nên vẫn rất vui vẻ. Nhưng khi mẹ mời sữa tươi trắng, con gạt đi và nhất quyết không uống. Đến cữ thứ hai, thứ ba, con vẫn từ chối. Con ghét sữa tươi đến mức nhìn thấy là ném đi.
Cuối ngày, nhờ cô hướng dẫn, mẹ pha sữa chua trái cây theo tỉ lệ phù hợp để con chịu uống một chút, có sức ngủ qua đêm và tiếp tục ngày rèn hôm sau. Đây là điểm rất quan trọng trong quá trình rèn: mẹ không làm theo cảm tính, mà có người theo sát để điều chỉnh phù hợp với phản ứng thực tế của con.
Những ngày đầu nhiều nước mắt
Đến ngày thứ hai, vì đói nên con bắt đầu chịu đón bình. Tuy nhiên, vì chưa hiểu luật ăn mới, con vẫn hóng chuyện nhiều, mất tập trung, nhả ống để nói chuyện. Khi con không tập trung, mẹ cất bình theo đúng hướng dẫn.
Sang ngày thứ ba, con bắt đầu uống ngoan hơn và hiểu luật hơn. Lượng sữa tăng dần lên khoảng 800–900ml mỗi ngày. Đến ngày thứ sáu, con uống được 1,1 lít, và ngày thứ bảy đạt 1,2 lít. Với mẹ, đây thật sự là một sự ngỡ ngàng, vì trước đó con gần như không có thói quen uống sữa tươi hằng ngày.
Nhưng kết quả ấy không đến một cách nhẹ nhàng ngay từ đầu. Tuần đầu rèn sữa, con chỉ được uống theo cữ, 4 tiếng mới uống một lần. Vì con đã lớn, tiêu hao năng lượng nhanh và cũng nhanh đói, cả tuần đó là một tuần đầy quấy khóc, nước mắt và thử thách với mẹ.
Một mình chăm hai con và những bữa ăn “trốn con”
Nhìn lại, mẹ thấy khâm phục chính mình vì đã đi qua được giai đoạn đó. Một tay mẹ chăm cả hai anh em, trong khi cả hai bé đều bám mẹ. Mẹ vừa lo cho anh lớn ăn, vừa cho em bé bú, rồi lần lượt cho hai anh em đi ngủ, ngày nào cũng lặp lại như vậy.
Đặc biệt trong những ngày rèn sữa, bố lại bận đúng vào các khung giờ cao điểm. Vì anh lớn không được ăn cơm trong giai đoạn rèn, bố mẹ nhiều khi phải trốn con để ăn. Có bữa hai vợ chồng thay nhau trông con, người còn lại lén ra một góc ăn vội; có bữa thương con quá, bố mẹ nhịn theo con luôn.
Mẹ vừa buồn cười, vừa thấy tội khi nhớ lại những ngày ấy. Nhưng vì còn cho em bé bú, mẹ cũng không thể nhịn ăn mãi theo anh lớn, vẫn phải cố ăn để có sữa cho em. Cả ngày mẹ gần như quay như chong chóng, ít ngủ, đêm ngủ muộn, sáng dậy sớm, rồi lại lo bữa sáng và hai bữa cơm cho anh lớn sao cho không bữa nào trùng món.
Khi con bắt đầu ngồi bàn ăn ngoan
Sau một tuần rèn sữa, vì con đã uống ngoan hơn, các cô cho mẹ bắt đầu rèn dặm luôn. Do con đã lớn và hiểu luật nhanh hơn, ngay từ cữ đầu con đã chịu ngồi bàn ăn ngoan. Đây là một thay đổi rất lớn nếu so với trước kia, khi con thường mất tập trung, chơi đồ chơi hoặc chạy quanh nhà trong bữa ăn.
Tuy vậy, quá trình rèn dặm không có nghĩa là mọi bữa ăn đều hoàn hảo. Vì con vẫn còn kén rau, có những bữa con từ chối ăn. Khi đó, mẹ dẹp bàn theo đúng nguyên tắc, dù con có khóc lóc thảm thiết. Đây là lúc mẹ phải rất vững, vì nếu mềm lòng quay lại dỗ, ép hoặc cho ăn bù sai cách, con rất dễ quay về thói quen cũ.
Cũng có những bữa đúng món con thích, con ăn bù rất tốt. Có hôm con ăn no đến mức bụng căng tròn, trước khi ngủ còn uống thêm bình 300ml rồi mới đi ngủ. Mẹ còn phải hỏi con nhiều lần rằng con ăn thế thôi nhé, không cần cố hết đâu, vì mẹ thấy con đã no rồi nhưng con vẫn còn tiếc bát cơm.
Rèn xong không có nghĩa bữa nào con cũng ăn nhiều
Điều mẹ nhận ra sau khi đi được 3/4 chặng đường là: rèn ăn không phải để biến con thành một em bé bữa nào cũng ăn thật nhiều. Sẽ vẫn có bữa con ăn nhiều, có bữa ăn ít, thậm chí có bữa không ăn. Nhưng thay vì hoảng sợ như trước, mẹ đã sẵn sàng chấp nhận và hiểu đó là điều bình thường.
Con cũng giống như người lớn. Món nào thích thì con ăn nhiều hơn, món nào không thích thì ăn ít hơn. Có bữa con không muốn ăn thì con có thể nhịn luôn, và điều đó không có nghĩa là quá trình rèn thất bại.
Sự thay đổi lớn nhất không nằm ở việc con ăn bao nhiêu bát cơm, mà ở chỗ con đã có luật ăn rõ ràng hơn. Con biết ngồi vào bàn, biết tập trung hơn, biết uống sữa tốt hơn và mẹ cũng không còn phải dùng quát mắng, dỗ dành hay chạy theo con trong bữa ăn.
Đây là khóa học rèn mẹ nhiều hơn rèn con
Sau khóa rèn, mẹ Trang hiểu ra rằng đây chính xác là một khóa hướng dẫn mẹ cách chăm con và cho con ăn đúng hơn, chứ không đơn thuần là “rèn con” như nhiều người vẫn nghĩ. Bởi thói quen, thái độ và môi trường ăn uống của con hôm nay phần lớn được hình thành từ cách người lớn xây dựng trong suốt thời gian trước đó.
Nếu con quen vừa ăn vừa chơi, quen chạy quanh nhà, quen được chọn món theo sở thích, quen bị ép ăn nhiều hơn nhu cầu, thì đó không chỉ là vấn đề của riêng con. Người lớn cần nhìn lại cách mình đã tạo ra môi trường ăn uống đó, rồi bắt đầu thay đổi từ những hành động nhỏ nhất.
Mẹ cũng nhắn gửi rằng đừng trách móc hay quát mắng con trong bữa ăn. Khi đã nhận ra vấn đề, thay vì chỉ kêu than, tìm người đồng cảm hoặc đổ lỗi vì hoàn cảnh nên con mới biếng ăn, mẹ có thể bắt đầu sửa ngay. Tất cả đều vì con, vì muốn con được phát triển tốt hơn và có một mối quan hệ lành mạnh hơn với chuyện ăn uống.
Lời cảm ơn và nhắn gửi đến các mẹ
Mẹ Trang gửi lời cảm ơn đến cô Kiều Duyên và cô Võ Hải Yến vì đã đồng hành, động viên, chỉ ra lỗi sai và giải đáp mọi thắc mắc của mẹ trong suốt quá trình rèn. Với mẹ, sự đồng hành này rất quan trọng, nhất là trong những lúc mẹ mệt, thiếu ngủ, cáu gắt, tức giận và tưởng như không thể đi tiếp.
Hành trình rèn ăn cho một bé lớn 3,5 tuổi chắc chắn không dễ. Nhưng khi con ngoan hơn, mẹ hiểu con hơn, tâm lý của mẹ cũng nhẹ đi rất nhiều. Cuộc sống trong gia đình vì thế cũng dễ chịu hơn, vì bữa ăn không còn là nơi khiến cả nhà căng thẳng.
Nếu mẹ đang có một em bé lớn biếng ăn, ăn rong, kén rau, không có thói quen uống sữa tươi, bữa ăn kéo dài cả tiếng hoặc phải quát mắng mới ăn, mẹ có thể nhắn tin cho Batlote để được hỗ trợ. Đôi khi điều khiến mình tiếc nhất không phải là đã thử và vất vả, mà là đã chần chừ quá lâu trước khi bắt đầu thay đổi.